09:00 - 18:00:: 0 212 571 12 26 - 0 212 571 12 27 || Mesai Dışı: Dr Erhan Özel 0 532 454 03 33 

Diyabetli Hastada Standart Muayene ve Takip İlkeleri

ANAMNEZ

Hasta, doktora başvurduğunda doktor tarafından, hastanın şikayetleri hakkında olabildiğince detaylı bilgi alabilmek için bir takım sorular sorulur. Ailede olabilecek hastalıklar ve kişinin geçirmiş olduğu hastalıklar doktor tarafından sorgulanır.  Bu sorgulama sürecine anamnez denilir ve aslında tanı ve tedavinin en önemli parçasıdır.

Türk Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği 2013 kılavuzunda diyabetli hastalara anamnezde sorulması gereken soruları öneri niteliğinde belirtmiştir. Diyabet tanı ve tedavisine hakim bir doktor, üç aşağı beş yukarı bu soruları soruyor olmalıdır:

  • Önceden yaptırılmış tahlillerin sonuçları, önceden muayene yapıldıysa orada neler bulunmuş ve şeker hastalığı ile ilgili olabilecek şikayetler
  • Beslenme durumu, yeme alışkanlıkları, kilo alıp verme durumu, çocuk veya ergen ise büyüme gelişme değerlendirmesi
  • Önceden diyabet tanısı almış ise yapılan tedavinin detayları, beslenme, evde kan şekeri ölçümü yapılmış mı, kendi hastalığı ile ilgili alışkanlıkları ve inançları
  • Hali hazırda bir tedavi görüyorsa bunun detayları
  • Kullandığı ilaçlar
  • Fiziksel egzersiz detayları
  • Akut komplikasyon olduysa detayları (Şeker koması ve şeker düşmesi), ne sıklıkla oluyor ne zaman oluyor
  • Enfeksiyon var mı? Önceden oldu mu?
  • Şeker hastalığına bağlı oluşabilecek göz, böbrek, sinir sistemi, sindirim sitemei, idrar yolları, kadın hastalıkları, kalp, damar hastalıkları, diyabetik ayak, felç gibi sorunlarla ilgili belirtiler varsa yapılmış tedaviler
  • Damar sertliği risk faktörleri (sigara, yüksek tansiyon, obezite, dislipidemi, aile öyküsü)
  • Hormonal sistem ve yemek yeme davranışlarını etkileyebilecek diğer hastalıklar
  • Şeker hastalığının takip ve tedavisini etkileyebilecek yaşam tarzı, kültür, psikolojik, eğitimsel ve ekonomik faktörler
  • Sigara ve alkol alışkanlığı, madde bağımlılığı
  • Cinsel yaşam, üreme sorunları ve doğum kontrolü
  • Ailede şeker hastalığı ve diğer hormonal sistem hastalıkları sorgulanmalıdır.

FİZİK MUAYENE

Fizik muayene her hastada baştan ayağa yapılması gereken bir işlemdir. Yapılmaması düşünülemez ancak yine de Şeker hastalığında dikkat edilmesi gereken özellikler bulunmaktadır. Türk Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği 2013 kılavuzunda diyabetli hastalarda fizik muayenede dikkat edilmesi gereken özellikleri öneri niteliğinde belirtmiştir. Diyabet tanı ve tedavisine hakim bir doktor üç aşağı beş yukarı bu özelliklere dikkat ediyor olmalıdır.

  • Boy ve kilo ölçümü
  • Bel çevresi ölçümü
  • Ergenlik dönemindeyse cinsel gelişim düzeyi
  • Tansiyon ölçümü
  • Göz dibi muayenesi
  • Ağız içi muayenesi
  • Tiroid bezinin muayenesi
  • Kalp muayenesi
  • Karın muayenesi (Karaciğer)
  • Nabız muayenesi
  • El/parmak muayenesi (sklerodaktili ve Dupuytren kontraktürü için)
  • Ayak muayenesi (diyabetik ayak)
  • Cilt muayenesi (akantozis nigrikans, insülin enjeksiyon yerleri)
  • Sinir sistemi muayenesi
  • Şeker hastalığına neden olabilecek diğer hastalıklar açıısndan değerlendirme(Hemokromatoz, pankreas hastalıkları, hormon bozuklukları, genetik hastalıklar)

KONSÜLTASYONLAR

  • Beslenme Uzmanı
  • Diyabet Eğitmeni
  • Göz Doktoru (Gerekiyorsa)
  • Kadın Doğum Uzmanı (Üreme çağındaki bayanlar için)
  • Psikolog
  • Ayak bakımı için gerekli uzmanlıklar
  • Nöroloji, kardiyoloji, nefroloji gibi branşlardan gereğinde

LABORATUVAR VE TAKİP

  • HbA1C: 3-6 ayda bir
  • Kan yağları: Yılda bir
  • Mikroalbuminüri: Tip 1 diyabette tanıdan 5 yıl sonra veya ergenlikte, Tip II diyabette tanı anında bakılmalıdır. Sonra her yıl tekrar edilmelidir. Sabah ilk idrar tercih edilmelidir.
  • Kreatinin: Yılda bir
  • Tiroid Fonksiyon Testleri: TSH, TSH normal değilse FT4 bakılmalıdır. Tip 1 diyabette eşlik edebilecek otoimmun tiroiditler açısından tanıda antiTPO, AntiTG bakılmalıdır. Herşey normalse şeker hastaları yılda bir TSH baktırmalıdır.
  • EKG: Her yıl
  • Tam İdrar Tetkiki: Her muayenede
  • Tip 1 şeker hastalıklı çocuklar ve gençlerde glüten enteropatisi için antikorlara bakılmalıdır. Antikor pozitif çıkarsa endoskopi yapılmalıdır.

KAN ŞEKERİ KONTROLÜ

  • Evde Kan Şekeri Ölçümü: Hastaya göre belirlenmelidir. Tip 1 diyabetliler, gebeler, insülin pompası kullanan diyabetliler, kontrolsüz Tip 2 diyabetliler, her gün 3-4 kez. Diğer şeker hastaları haftada 3-4 kez. Tokluk ölçümü için ilk lokma alındıktan sonra 2.saatde ölçüm yapılır. Gebelerde 1.saatde yapılır. Evde ölçüm sonuçlarına göre tıbbi beslenme tedavisi ve ilaç doz ayarlamaları yapılmalıdır. Evde kan ölçüm tekniği sürekli kontrol edilmelidir.
  • HbA1C: Tip 1 ve insülin kullanan şeker hastalarında 3 ayda bir diğerlerinde 3-6 aydabir kontrol edilmelidir. HbA1C sonuçları evde ölçümlerle birlikte değerlendirilmelidir.

KAN BASINCI (TANSİYON) KONTROLÜ

Hedef Kan Basıncı

  • Genel olarak hedef 140/80 den düşük tansiyondur. Koşullar uygun ise evde tansiyon izlemi önerilmelidir.
  • Kan basıncı ile birlikte kalp-damar hastalıkları riskleri birlikte değerlendirilmelidir. Mümkün olan her hastada 130/80 değerlerinin altına inmeye çalışılmalıdır.

KAN YAĞLARI KONTROLÜ

Hedef Düzeyler

  • LDL, 100 den düşük. Önceden kalp krizi öyküsü varsa 70 den küçük
  • Trigliserid, 150 den düşük
  • HDL, erkekte 40 dan büyük, kadında 50 den büyük

Hastaya göre değişebilmekle birlikte yılda bir kontrol yapılır. Çocuklarda 2 yılda bir yeterlidir.